• रमेश काफ्ले

नेपालको राजनीति केवल इतिहासको गर्भमा अडिएको छैन। यो जनताको जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको छ। नेपाली काँग्रेसले राणा शासनको अन्त्यदेखि गणतन्त्रसम्मको यात्रा तय गरेको छ। तर इतिहासले मात्र जनता फर्काउँदैन । आजको युवा, किसान, विद्यार्थी र साना व्यवसायी परिणाम चाहन्छन् । पछिल्ला चुनावहरूले देखाए जनता काङ्ग्रेसबाट टाढा हुँदैछ। तर हार स्थायी होइन । चुनौती नयाँ सुरुवातको अवसर पनि बन्न सक्छ।
लोकतन्त्रमा चुनाव केवल हार जित होइन। यो जनताको आवाज हो। आजको जनताको प्राथमिकता स्पष्ट छ । किसान उचित मूल्य र उत्पादनको सम्मान खोज्छन् । युवा रोजगारी र अवसर खोज्छन् । विद्यार्थी गुणस्तरीय शिक्षा चाहन्छन् । साना व्यापारी सहज आर्थिक वातावरण खोज्छन्। यदि राजनीतिक दलले यी बुझेन भने, जनता विकल्प खोज्न बाध्य हुन्छ।
राजनीतिक इतिहासले देखाउँछ, हार अन्तिम सत्य होइन । बेलायतको लेबर पार्टी लगातार हारपछि नीति सुधार र नयाँ नेतृत्वको सहारा लिएर १९९७ मा ऐतिहासिक जित हासिल गर्न सफल भयो । अमेरिकाको डेमोक्रेटिक पार्टीले चुनौतीपूर्ण समयमा नयाँ नेतृत्व र जनमुखी नीति अपनाएर राजनीतिक प्रभाव कायम राख्यो । भारतको काँग्रेस पनि उतार चढावबाट गुज्रिएर सङ्गठन सुधार र रणनीतिक परिवर्तनमार्फत शक्ति हासिल गरेको छ । यी उदाहरणहरूले देखाउँछ-यदि दलले आफूलाई समयअनुसार परिवर्तन गर्न सक्छ भने हार स्थायी हुँदैन।
नेपाली काँग्रेसको पराजयका केही कारणहरू स्पष्ट देखिन्छन्। कतिपय ठाउँमा नेताहरू जनताबाट टाढा छन्। जनता भन्छन् : नेता केवल चुनावको बेला देखिन्छन् । युवाको नेतृत्वमा सीमित अवसर हुँदा पार्टीलाई नयाँ ऊर्जा र जनताको भरोसा प्राप्त गर्न कठिनाइ छ। गाउँगाउँमा पार्टीको सक्रियता घटेको छ र कार्यकर्ता तथा स्थानीय नेताको सहभागिता कमजोर भएको छ। साथै, सडक, स्वास्थ्य, शिक्षा र रोजगारीमा ढिलाइ भएकोले जनताको अपेक्षा पूरा हुन सकेन।
तर अबको बाटो स्पष्ट छ। नेपाली काँग्रेस फेरि सशक्त बन्ने हो भने नयाँ ऊर्जा र सोच आवश्यक छ। पहिलो कदम भनेको जनतासँग फर्किने अभियान हो। नेताहरूले नियमित रूपमा गाउँ गाउँ पुगेर समस्या बुझ्नुपर्छ र जनताको जीवनसँग राजनीति जोड्नुपर्छ । दोस्रो, युवालाई नेतृत्वमा ल्याउनु अपरिहार्य छ । युवामा ऊर्जा, नयाँ सोच र परिवर्तनको चाहना हुन्छ। तेस्रो, सङ्गठन पुनर्निर्माण आवश्यक छ। वडा, गाउँ, नगरदेखि केन्द्रसम्म सक्रियता बढाउनु पर्नेछ र कार्यकर्तालाई सम्मान र जिम्मेवारी दिनुपर्छ। चौथो, सुशासन र पारदर्शिता कायम गर्नु अत्यावश्यक छ। जनता भ्रष्टाचारमुक्त नेतृत्व र प्रत्यक्ष परिणाम चाहन्छन्। अन्ततः, विकास र रोजगारीमा ध्यान दिनु पर्दछ। देशमै रोजगारी सिर्जना भयो भने युवा विदेश जान बाध्य हुँदैनन्।
आजको युवा केवल नाराले प्रभावित हुँदैन, उनीहरू परिणाम चाहन्छन्। अवसर, रोजगारी, गुणस्तरीय शिक्षा र सम्मानजनक जीवन उनीहरूको मुख्य अपेक्षा हो। यदि काँग्रेसले यी बुझ्यो भने, युवा फेरि पार्टीको रोजाइ बन्न सक्छ।
साथै, आजको राजनीति केवल भाषण र्‍यालीमा सीमित छैन। सामाजिक सञ्जाल र डिजिटल माध्यम युवा र सहरका मतदातासँग प्रत्यक्ष संवादको शक्तिशाली माध्यम हुन्। फेसबुक, ट्विटर, टिकटक, इन्स्टाग्राममा नियमित अपडेट, प्रत्यक्ष प्रश्न–उत्तर र डिजिटल अभियानले पार्टीलाई नजिक ल्याउन सक्छ। हरेक गाउँ–नगरमा स्थानीय डिजिटल प्रतिनिधि राखेर सूचना र संवादलाई व्यवस्थित गर्न सकिन्छ।
गाउँ गाउँको सुनुवाइ, युवा समितिहरू, कार्यकर्ता सम्मान, परिणाममुखी विकास र सार्वजनिक संवाद, यी सबै रणनीति अपनाउनुपर्छ। यसले सङ्गठन बलियो बनाउँछ र जनताको भरोसा पुनः स्थापित गर्छ।
नेपाली काङ्ग्रेससँग अझै धेरै शक्ति छ। लोकतान्त्रिक इतिहास, देशभर फैलिएको सङ्गठन, अनुभवी नेतृत्व र लोकतन्त्रप्रति जनताको भरोसा । यी सबैलाई नयाँ ऊर्जा र सोचसँग जोडियो भने पार्टी फेरि बलियो शक्ति बन्न सक्छ।
राजनीतिमा कुनै पनि दल सधैँ जितिरहँदैन। तर सुधार गर्ने दल सधैँ फर्कन्छ। आजको चुनौतीपूर्ण मोड भविष्यको अवसर पनि बन्न सक्छ। यदि पार्टीले जनताको आवाज सुन्ने, युवालाई नेतृत्वमा ल्याउने, सङ्गठन बलियो बनाउने र विकासमा प्राथमिकता दिने साहस देखायो भने काँग्रेस पुनः नेपालको लोकतान्त्रिक राजनीतिमा प्रमुख शक्ति बन्न सक्छ।
आजको हार भोलिको विजयको आधार बन्न सक्छ। यो समय निराश हुने होइन, सिक्ने, जनतासँग फर्किने र नयाँ यात्रामा अघि बढ्ने समय हो। लोकतन्त्रको सुन्दरता यही हो, जनताले मौका दिन्छन्, तर त्यो मौका सही ढङ्गले प्रयोग गर्न सक्नेहरू मात्र इतिहासमा सफल हुन्छन्। नेपाली काँग्रेसका लागि अहिले त्यो ऐतिहासिक अवसर आएको छ।